مفيد است ، اما قرائت مصاحف ديگر در بررسى موضوع ، بسيار سودمند خواهد بود . شايد يكى از نمونه‌هاى قصور من كه نمىتوان ناديده گرفت اين باشد كه بر بسيارى از نمونه‌هاى خطى كه تنها عكس آنها را در اختيار داشتم ، اعتماد كردم و اين به سبب عدم امكان دسترسى ، به نسخه‌هاى اصل بود . در اين نمونه‌ها هر چند هم دقت لازم به عمل آيد ، باز جهت بيان رنگهايى كه در نوشتن آنها به كار رفته ، كافى نخواهد بود و اين مطلب ، مشكل فهم علامتها و دلالت نقطه‌ها را بيشتر خواهد كرد . همچنين اين بحثها ، نخواهد توانست ، رنگهاى مختلفى را كه در قرنهاى پيشين ، در مصحف‌ها به كار رفته ، تعيين كند . گذشته از اينكه وسايل نگارش امروزى ، قادر نيست كه بعضى از صورتهاى نوشتارى كه به زودى شكل دقيق آنها را تا حد امكان ، ارائه خواهيم كرد ، منتقل كند . ما در پايان بحث ، نمونه‌هاى تصويرى بعضى از متون خطى را كه به آنها اعتماد كرده‌ايم خواهيم آورد . در نخستين مراحل بررسى اين موضوع ، متوجه شدم روشى كه بايد در پيگيرى بحث ، به كار گرفته شود ، مىبايست از طبيعت لغت و كتابت اتخاذ گردد . اين روش ، بايد بر اساس تتبع نشانه‌هاى هجاى كلمات در قديمىترين شكل آن باشد و اين امر ، مورد دقت قرار مىگيرد كه چگونه علامتهاى هجايى از نشان دادن دقيق تلفظ كلمه قاصر است و اساسا كتابت كمتر از نطق دچار تغيير و تحول شده است و گاهى تلفظ كلمه‌اى تغيير يافته ، بدون اينكه كتابت آن تغيير پيدا كند . بر اساس اين روش لغوى و تاريخى ، موضوع را در شش فصل بررسى كرده‌ام : فصل اوّل را فصلى مقدماتى قرار داده‌ام و در آن تاريخ كتابت عربى و ويژگيهاى آن را از مرحله رسم الخط عثمانى ، مورد بحث قرار داده‌ام و در كنار آن پايه‌هايى كه كتابت عربى بر آن استوار است بيان شده است . در فصل دوم ، تاريخ كتابت قرآن كريم در زمان حيات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و جمع آورى آن در عهد خلافت ابو بكر و نسخه بردارى مصاحف در خلافت عثمان را بررسى كرده و بعضى از قضاياى مربوط به آن را آورده‌ام . در فصل سوم ، دو موضوع را مورد بحث قرار داده‌ام : نخست مصادر نشانه‌هاى هجايى